De naam van een algoritme vervangt geen bewijs over waar gegevens worden opgeslagen en hoe de sleutel wordt beschermd.
Versleuteling van opgeslagen gegevens, of Data-at-Rest, beschermt bewaarde data; end-to-endversleuteling beschermt berichtinhoud tussen bevoegde apparaten. Om de veiligheid van een berichtenapp te beoordelen, moet je beide onderzoeken. De naam van een algoritme of het woord ‘postkwantum’ vertelt op zichzelf niet hoe de database, mediacache en geëxporteerde bestanden op de telefoon worden beschermd.
Ook bij mobiel forensisch onderzoek is ‘een bestand bemachtigen’ niet hetzelfde als ‘de versleutelde inhoud lezen’. Het resultaat hangt af van het apparaatmodel, de versie van het besturingssysteem, de vergrendelingsstatus, het soort gegevens, de bruikbare sleutels en de onderzoeksmethode. Alleen op basis van de naam van een hulpmiddel kun je niet voor alle telefoons voorspellen of extractie slaagt of mislukt.
Drie lagen die je niet met elkaar moet verwarren
| Laag | Wat wordt beschermd? | Belangrijke vraag |
|---|---|---|
| End-to-endversleuteling van berichten | Inhoud die tussen bevoegde apparaten wordt uitgewisseld | Wie heeft de sleutels en hoe wordt de contactpersoon geverifieerd? |
| Versleuteling van apparaatopslag | Bestanden die in het geheugen worden bewaard | Wanneer en met welke machtiging zijn de bijbehorende sleutels bruikbaar? |
| Bescherming binnen de app en van back-ups | De database, exports of afzonderlijke kopieën | Welke gegevens vallen eronder en waar bevindt zich de sleutel van elke kopie? |
Een afbeelding die vanuit een chat in de galerij is opgeslagen, valt bijvoorbeeld niet meer uitsluitend onder het bewaarbeleid van die berichtenapp. Ook een cloudback-up of handmatige export moet afzonderlijk worden onderzocht. De gids over beveiliging van chatback-ups legt dit verschil uit.
Wat betekenen BFU en AFU?
Deze termen beschrijven doorgaans de toestand van een apparaat ten opzichte van de eerste ontgrendeling na het opstarten:
- BFU, of Before First Unlock: sinds het inschakelen of opnieuw opstarten heeft de gebruiker het apparaat nog niet voor het eerst ontgrendeld.
- AFU, of After First Unlock: de eerste ontgrendeling heeft plaatsgevonden; het apparaat kan inmiddels opnieuw het vergrendelscherm tonen.
Deze twee labels zijn geen veiligheidsscore en voorspellen geen zekere uitkomst van forensisch onderzoek. AFU betekent niet dat ‘alle sleutels kunnen worden geëxtraheerd’; BFU betekent evenmin dat ‘geen enkel gegeven toegankelijk is’.
Bij bestandsgebaseerde versleuteling van Android wordt Credential Encrypted-opslag, of CE, beschikbaar nadat de gebruiker het apparaat heeft ontgrendeld. Device Encrypted-opslag, of DE, is ook bruikbaar voor noodzakelijke functies tijdens Direct Boot. De opslaglocatie van elk gegeven en het sleutelbeleid zijn van belang; niet alle bestanden hebben dezelfde toegangsstatus.
Waarom is sleutelbeheer belangrijker dan alleen de naam AES noemen?
Databaseversleuteling is nuttig als ook de bijbehorende sleutel goed wordt beschermd. Een versleuteld bestand bewaren naast een onbeschermde sleutel biedt niet dezelfde beschermingsgrens als een sleutel die aan authenticatie en beveiligde hardware is gebonden. Ook moet duidelijk zijn hoe tijdelijke bestanden, bijlagen en app-logboeken worden behandeld.
Android Keystore maakt het gebruik van niet-exporteerbare sleutels mogelijk, en sommige sleutels kunnen op beveiligde hardware steunen. Maar een sleutel die niet exporteerbaar is, is niet per definitie onbruikbaar voor een aanvaller: volgens de Android-documentatie kan een aanvaller die het app-proces heeft overgenomen de sleutel mogelijk gebruiken, ook als de sleutel zelf niet kan worden geëxtraheerd.
Een zichtbare appvergrendeling bewijst ook niet noodzakelijk dat de database met een afzonderlijke sleutel is versleuteld. Voor zo'n bewering moeten het opslagontwerp, de authenticatievoorwaarden en de uitvoering in die specifieke versie worden onderzocht.
Wat kun je over Livara concluderen?
De documentatie over de beveiliging van Livara en het dreigingsmodel geeft de uitleg van de aanbieder over het ontwerp en de grenzen van het product; ze vervangt geen onafhankelijk forensisch onderzoek.
In het bijzonder geldt: identiteitsherstel met het v7-formaat mag niet worden beschouwd als een back-up van de chatgeschiedenis of als bewijs van versleuteling van de lokale database. Ook de beschrijving van een berichtenprotocol zoals LVR1 maakt op zichzelf niet duidelijk met welke sleutel en in welke toestanden elk bestand op de telefoon wordt beschermd.
Voor dit artikel zijn geen commerciële forensische hulpmiddelen of de database van een specifieke Livara-versie getest. Beweringen als ‘geen enkel forensisch hulpmiddel kan Livara lezen’ of ‘ML-KEM versleutelt alle bestanden in het geheugen’ zijn daarom geen verdedigbare conclusies.
Welk bewijs moet je vragen bij de beoordeling van een berichtenapp?
Richt je op deze concrete vragen in plaats van op een ranglijst zonder tests:
- Welke appversie en welk apparaatmodel en welke versie van het besturingssysteem zijn onderzocht?
- Waar worden berichttekst, bestanden, miniaturen, cache en handmatige exports elk opgeslagen?
- Hoe wordt de databasesleutel aangemaakt en bewaard? Is het gebruik ervan afhankelijk van authenticatie?
- Welke verschillen zijn er bij een vergrendeld apparaat, na ontgrendeling en terwijl de app draait?
- Wat omvat de back-up precies en wie heeft het wachtwoord of de herstelsleutel ervan?
- Is er een onafhankelijk rapport gepubliceerd met de testmethode, de beperkingen en de onderzoeksdatum?
Het label ‘versleuteld’ is zonder antwoorden op deze vragen onvoldoende om producten te vergelijken. Technische documentatie publiceren is waardevol, maar mag niet worden voorgesteld als onafhankelijke bevestiging van alle beweringen.
Praktische maatregelen voor dagelijkse bescherming
Gebruik een apparaatvergrendeling met een geschikt wachtwoord, installeer updates van het besturingssysteem en de app, en beperk de weergave van gevoelige tekst op het vergrendelscherm. Beheer extra kopieën in de galerij, de downloadmap en back-ups bewust; een kopie buiten de berichtenapp kan onder een ander beschermingsbeleid vallen.
Bij een gevoelig gesprek is ook de beveiliging van het apparaat van je gesprekspartner van belang. Als malware tekst kan lezen nadat de app is geopend, gaat het niet alleen om het extraheren van een versleuteld bestand. De gids over sessiebeveiliging op Android licht deze grens toe.
Veelgestelde vragen
Betekent een uitgeschakelde telefoon dat gegevensextractie onmogelijk is?
Nee. De toestand van het apparaat is één factor, geen garantie voor de uitkomst. De details van de hardware, de software, de gegevens en de onderzoeksmethode moeten bekend zijn.
Garandeert postkwantumversleuteling van berichten de veiligheid van de opslag?
Nee. Bescherming van de sleuteluitwisseling en berichten vervangt het ontwerp en onderzoek van de lokale opslag niet.
Betekent accountherstel dat alle berichten terugkomen?
Niet noodzakelijk. Identiteitsherstel, opnieuw verbinding maken met een account en het herstellen van de geschiedenis zijn drie verschillende mogelijkheden. Controleer vóór het wisselen van telefoon wat de back-up van dat specifieke product en die versie omvat.
